ZAKAŻENIA ROTAWIRUSOWE

Rotawirusy są to bezosłonkowe wirusy zawierające dwuniciowy RNA, należące do rodziny Reowirusów. Po raz pierwszy zostały wyizolowane w 1973r od dzieci z biegunką w mikroskopie elektronowym w bioptacie jelita. Rotawirusy są stabilne w środowisku, relatywnie oporne na środki myjące oraz wrażliwe na większość środków dezynfekcyjnych.

Wirusy docelowo zakażają komórki nabłonka jelitowego, które po inwazji ulegają lizie, na skutek czego dochodzi do martwicy komórek nabłonka jelitowego i zaniku kosmków jelitowych.

Okres inkubacji zakażenia wynosi do 4 dni. Wiele zakażeń przebiega bezobjawowo, o czym świadczą przeciwciała występujące w znacznym odsetku populacji starszych dzieci.

Objawy kliniczne zakażenia to biegunka, wymioty, gorączka i bóle brzucha. Biegunka jest wodnista trwa 3-9 dni, może trwać dłużej u osób z immunosupresją, u noworodków może się rozwinąć martwicze zapalenie jelit. Często obserwowane jest także zapalenie śluzówki nosa, zaczerwienienie błony śluzowej gardła oraz błon bębenkowych. Po ostrej fazie zakażenia mogą rozwinąć się wtórne zakażenia wchłaniania oraz nietolerancja laktozy i tłuszczy.

W ciężkich postaciach zakażenia, w związku z nie w pełni rozwiniętą u młodszych dzieci zdolnością do utrzymywania prawidłowej homeostazy, w ciągu kilku godzin może dojść do odwodnienia, hipowolemii i zaburzeń równowagi elektrolitowej. Przebycie zakażenia pozostawia trwałą odporność zapobiegającą ponownemu zachorowaniu.

Zakaźność obejmuje okres bezpośrednio przed biegunką i kilka dni w trakcie jej trwania. Największa ilość wirusa wydalana jest w stolcu. Drogi transmisji zakażenia obejmują kontakt bezpośredni lub pośredni (stolec, wymiociny, ślina), skażoną żywność i wodę, możliwa jest także droga kropelkowa, ale nie udowodniona dostatecznie. Najczęstsze zakażenia dotyczą dzieci w wieku od 4 miesięcy do 3 lat. Do około 4 miesięcy istnieje ochrona przed zakażeniem w wyniku obecności przeciwciał odmatczynych, istotnym czynnikiem ochronnym jest również karmienie piersią . Około 80% dzieci powyżej 3 lat posiada przeciwciała przeciw rotawirusom.

Na podstawie badań epidemiologicznych w USA ocenia się, że choruje rocznie około 2,7 mln dzieci do 5 lat, około 500 000 trafia do lekarza, z czego około 10% trafia do szpitala. Na podstawie przybliżonych szacunków w Polsce rocznie choruje do 200 000 dzieci, z czego 5000 jest hospitalizowanych. Z uwagi na łatwość rozprzestrzeniania się i rodzaj wywoływanych zakażeń, rotawirusy zostały umieszczone na liście drobnoustrojów alarmowych, a tym samym objęte zostały obowiązkiem rejestracji i monitorowania, a także opracowania schematów postępowania przeciwepidemicznego / Dz.U.2005r. nr 54, poz.484).

Aktualnie istnieje wiele metod laboratoryjnych pozwalających na szybsze wykrycie zakażeń rotawirusowych, w tym metody mikroskopowe, testy lateksowe i immunoenzymatyczne. Szybkie potwierdzenie rozpoznania pozwala nie tylko na podjęcie właściwych działań terapeutycznych, ale także umożliwia wdrożenie procedur zapobiegających rozprzestrzenianiu się zakażeń na oddziale szpitalnym.

W ramach czynności związanych z postępowaniem terapeutycznym wyróżniamy działania obejmujące obserwację stanu klinicznego dziecka oraz utrzymanie prawidłowej gospodarki wodno-elektrolitowej. Postępowanie terapeutyczne prowadzone w przypadku zakażeń o lekkim przebiegu ,zazwyczaj ogranicza się do doustnego uzupełniania płynów i lekkostrawnej diety . W przypadku zakażeń ciężkich, manifestujących się średnim i ciężkim odwodnieniem, działania personelu medycznego ukierunkowane są na dożylne wyrównanie niedoborów płynowych i elektrolitowych. Ogólny stan kliniczny dziecka kontrolowany jest tym częściej im młodszy jest pacjent i im cięższe objawy manifestujące, ponieważ z uwagi na niedojrzałość mechanizmów obronnych u małych dzieci, konsekwencje utraty płynów i elektrolitów mogą być groźne w skutkach. Warto wiedzieć, że w Polsce istnieje możliwość zaszczepienia dzieci przeciw tej choroby – aby uzyskać więcej informacji należy skontaktować się z lekarzem pediatrą.